Kati olarak İsrail devleti, seçimlerin ardından bir çıkmaza girdi.
Salı günü gerçekleşen ve rekor katılım ile yapılan parlamento seçiminde, kesin sonuçlar henüz açıklanmamışken hiçbir grubun hükümet kurabilmek için gerekli olan 61 sandalyeye ulaşamadığına dair üst üste gelen açıklamalar ve belirsizliklerle dolu bir siyasi ortam söz konusu.
İSRAİL’DE SİYASİ ÇIKMAZ
Gazze’deki soykırımın başlangıcı olan 7 Ekim 2023 tarihinden bu yana gerçekleştirilen ilk seçimde, asker, diplomat veya mahkum gibi kendi oyunu kullanamayan seçmenlerin “çift zarf” olarak adlandırılan oyları hariç olmak üzere tüm sandıkların sayımı dün tamamlandı.
Açılan sandıkların toplam oyların yaklaşık yüzde 85’ine denk geldiği belirtiliyor.
7.3 milyon seçmenin yüzde 77’sinin katıldığı bu rekor düzeydeki seçimde, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun liderliğindeki iktidar bloku 53 milletvekili, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un önderliğindeki muhalefet bloku ise 48 milletvekili elde etti.
REKOR KIRAN ARAP PARTİLERİ KİLİT KONUMDA
İsrail’deki 120 sandalyeli parlamentoda hükümeti kurabilmek için en az 61 sandalye gerekmektedir; fakat mevcut tabloya göre hem Netanyahu’nun liderliğindeki iktidar bloku hem de Eisenkot’un muhalefet bloku bu sayıya ulaşamamıştır.
Seçimlerde iki blokun da koalisyon için yeterli çoğunluğu elde edememesi durumunda; seçimlerin yenilenmesi olasılığı zayıf görünse de Eisenkot’un Arap partileriyle bir koalisyon kurması ya da ulusal birlik hükümeti gibi üç senaryo gündeme gelebilir.
Seçim sonrası İsrail siyaseti böyle bir çıkmaza girmişken, Arap partilerden gelen Netanyahu’ya karşı muhalefetle işbirliği çağrısı dikkat çekti.
ARAP PARTİLERDEN NETANYAHU’YA KARŞI MUHALEFET İLE İŞ BİRLİĞİ MESAJI
Ortak Arap Listesi ve Birleşik Arap Listesi toplamda 19 sandalye kazanarak Meclisteki en yüksek temsil oranına ulaşmış ve hükümet kurulabilmesi açısından kritik bir konuma gelmiştir.
Ortak Arap Listesi, Arap toplumunun seçimlerde “katliamcılar hükümetine, yıkım politikalarına, ırkçılığa ve savaş suçlarına” sandıkta yanıt verdiğini belirterek, Netanyahu hükümetinin düşürülmesi ve alternatif bir hükümetin kurulması için muhalefetle işbirliğine hazır olduklarını ifade etti.
Ayrıca Ortak Arap Listesi’ne göre, seçim sonuçları kesinleşmemiş olsa da mevcut veriler, Arap toplumunun yüksek katılımının Netanyahu ve destekçilerinin gerekli çoğunluğu elde etmesine engel olduğunu göstermektedir.
Açıklamada ayrıca seçmenlerin kendilerine verdiği gücü “Netanyahu hükümetinin yeniden kurulmasını engellemek için” kullanacakları vurgulandı.
Aynı zamanda alternatif bir hükümetin kurulmasına imkan tanımak amacıyla işbirliğine açık olduklarını belirten açıklamada, muhalefet bloğunun gerçek anlamda siyasi bir alternatif sunması gerektiği ve Arap toplumunu dışlamadan taleplere odaklanılması gerektiği belirtildi.
EISENKOT’UN AÇIKLAMASI ARAP PARTİLERİNİN İSTEMEDİĞİNİN GÖSTERGESİ Mİ?
Buna karşın İsrail’de muhalefetin lideri Gadi Eisenkot’un yaptığı açıklama ile “Siyonist askerlik hükümeti” kuracaklarını belirtmesi, Arap partileriyle işbirliği yapmayacağı mesajı olarak algılandı.
Eisenkot X hesabından yaptığı paylaşımda “Değişim gerçekleştirmek ve Siyonist askerlik hükümeti kurmak gibi büyük bir sorumluluğa odaklanıyoruz.” ifadelerine yer verdi.
Eisenkot hedefledikleri hükümetin halkın iradesini yansıtacağını savunarak sözlerini şu şekilde sürdürdü:
“Halk, 7 Ekim hükümetine (Netanyahu) ve askerlik hizmetinden kaçınanlardan güvenmediğini gösterdi. Askerlikten kaçınanların oluşturduğu siyasi blok son 20 yılın en düşük seviyesinde.”
Kendisine destek veren yüz binlerce İsraillinin duyduğu güvenin kendisine büyük bir sorumluluk yüklediğini anlatan Eisenkot: “Bana inanan kadınlar ve erkeklerin bana duyduğu güvenin ağırlığını hissediyorum.” değerlendirmesinde bulundu.
Eisenkot destekçilerine seslenerek: “Sayenizde tarih yazdık. Yalnızca bir yıl içinde İsrail’de insanları bir araya getiren yeni bir parti kurduk. Bu parti iktidara uygun ve sorumlu bir alternatif sunuyor. Bunun için çalışacağız ve başaracağız.” dedi.
Eisenkot’un “Siyonist askerlik” terimini kullanması ise yine Arap partileriyle işbirliği yapmayacağı anlamına geldiği yorumlandı.
MUHALIF LİDER YAİR GOLAN NETANYAHU İLE KOALİSYON KURMAYACAK
Muhalif Demokratlar Partisi’nin lideri Yair Golan ise Başbakan Binyamin Netanyahu ile birlik hükümeti kurulmasına karşı olduğunu belirterek geçmişte benzer girişimlerin “başarısızlıkla sonuçlandığını”
KAN isimli İsrail devlet televizyonuna konuşan Golan, tüm oyların sayılmasının ardından partisinin mecliste sekiz milletvekiliyle temsil edilmesini beklediğini ifade etti.
Ayrıca Golan seçim sonuçlarıyla ilgili olarak: “Netanyahu evine gönderilecek ve onunla hiçbir iş yapılmayacak.” ifadesini kullandı; geçmişteki girişimlerin de başarısızlıkla sonuçlandığını vurguladı.
X hesabında yaptığı açıklamalarda ise Golan muhalefet bloğundaki diğer parti liderleriyle görüşeceğini dile getirdi. Ayrıca muhalefet bloğu ile İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin toplamda yeterli sayıya ulaştığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Halk sözünü söyledi. 67 sandalye ile kamuoyunun çoğunluğu değişim istedi. Seçmen iradesini hayata geçirmek adına her yolu deneyecek; değişim ile kurtuluş hükümeti kurmak için gereken her şeyi yapacağım.”
BÜYÜK BASKILAR ALTINDA TRUMP’IN YARDIMCI OLDUĞU KOALİSYON OLUŞACAK MI?
ABD Başkanı Donald Trump’ın ise Türkiye’nin desteğiyle birlikte ulusal birlik hükümeti kurulması amacıyla Netanyahu’ya baskı yapacağı iddia ediliyor.
Yedioth Ahronoth gazetesinin aktardığına göre Trump’ın bölgedeki ülkelerin normalleşme anlaşmalarını genişletmek amacıyla rotasyonlu ulusal birlik hükümeti oluşturulmasını teşvik edeceği belirtiliyor.
ABD kaynakları ise Trump’ın parlamentoya yönelik destek talep etmekten geri adım atmayacağını ifade ediyor.
Trump’ın aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Ben-Gvir’in veya Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in yeni oluşacak yönetimde yer almasını engellemek için tüm imkanlarını kullanacağını söyleyen kaynaklar Washington’daki Ben-Gvir’in olduğu herhangi bir yönetimin kabul edilebilir olmadığını vurguladılar.
SOKAKLARA DÖKÜLDÜLER VE HÜKÜMET DEĞİŞTİRME TALEBİNDE BULUNDULAR
Diğer yandan Tel Aviv’de yüzlerce kişi Yahudi ve Arap partilerin ortaklaşa hükûmet kurmasını talep ederek gösteri düzenledi.
Tel Aviv’deki Mesila Parkı’nda toplanan kalabalık sloganlarla yürüyüş yaptı. Göstericiler daha sonra oturma eylemi gerçekleştirdi.
Göstericilerin talepleri arasında Yahudi-Arap ortak hükûmeti kurulması yanında Başbakan Binyamin Netanyahu’nun istifası vardı. Göstericilerin pankartlarında "Arap-Yahudi birlikte kazanacağız", "Bir kan ile diğer kan arasında fark yok", "Barış eşitlik toplumsal adalet" > > > > .
Bazı pankartlarda ise “Herkes için özgürlük” ifadesi yer aldı.
Göstericilere müdahale eden güvenlik güçleri bazı protestocuları zorla dağıtmaya çalıştı.
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)
