“Gelişen Teknolojiler ve Deniz Güvenliği” başlıklı BM Güvenlik Konseyi toplantısında, Türkiye-Libya mutabakatı üzerine bir tartışma yaşandı. Türkiye’nin BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Yıldız, Türkiye-Libya deniz yetki muhtırasının 2019 yılından beri geçerli olduğunu belirterek, bu mutabakatın tarafları arasındaki deniz sınırlarını düzenlediğini ifade etti. Yunanistan’ın BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Aglaia Balta ise bu mutabakat zaptını hem coğrafi hem de uluslararası hukuka aykırı bularak kesin bir dille reddetti.
Türkiye’nin BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Ahmet Yıldız
‘BU KONSEY BİR DENİZ SINIRLANDIRMA MAHKEMESİ DEĞİLDİR’
Yıldız, “Yeni teknolojiler ve deniz güvenliği: barış ve güvenlik açısından etkileri” teması altında gerçekleştirilen açık tartışmada konuşma yaptı.
Toplantının sabah bölümünde Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’in Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki muhtırasını eleştirmesi üzerine yanıt veren Yıldız, “Bu Konsey bir deniz sınırlandırma mahkemesi değildir. Bir harita bir iddiayı gösterebilir ancak onu yargılayamaz” dedi.
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis
‘EGEMEN AYRICALIK ÜÇÜNCÜ BİR DEVLETİN İTİRAZIYLA REDDEDİLEMEZ’
Yıldız, iki egemen devlet arasında yapılan Türkiye-Libya Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası’nın 2019 yılından bu yana geçerli olduğuna dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Türkiye ve Libya, her biri uluslararası anlaşmalar yapma hakkına sahip olan iki egemen devlettir. Bu egemen ayrıcalık yalnızca üçüncü bir devletin itirazıyla geri alınamaz. Türkiye-Libya Mutabakatı, taraflar arasındaki deniz sınırlarını belirler ve taraf olmayan devletlerin haklarını etkilemez. Türkiye’nin diğer denizcilik düzenlemeleriyle ilgili olarak sürekli savunduğu ilke budur. Bu düzenlemeler, Türkiye aleyhine kıta sahanlığı haklarını azaltmak amacıyla kullanılamaz. Aksi yöndeki iddialar, devletlerin anlaşma yapma konusundaki egemen kapasitelerini sorgulamak yerine diyalog ve adil sınırlandırma yoluyla ele alınmalıdır.”
Yunan Başbakanı’nın mutabakat zaptının “coğrafyaya aykırı” olduğu yönündeki görüşüne de cevap veren Yıldız, uluslararası içtihadın Ege’deki her adaya otomatik olarak tam yetki tanımadığını vurguladı.
YILDIZ’DAN UNCLOS CEVABI
Yıldız, “Türkiye, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’ni (UNCLOS) önemli bir araç olarak görmekte ancak bu sözleşmeye taraf değildir. Sözleşme ne evrenseldir ne de tek belirleyici hukuki metin olup, taraf olmayan bir ülke aleyhine ileri sürülen her hüküm bağlayıcı örfi hukuk oluşturmaz” açıklamasında bulundu.
Türkiye’nin bu konunun diyalogla çözülmesini istediğini dile getiren Yıldız, “Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın geçen ay BM Genel Kurulu’ndaki konuşmasında belirttiği gibi Ege Denizi ve Doğu Akdeniz’deki sorunların iyi komşuluk ilişkileri temelinde ve uluslararası hukuka uygun olarak çözülmesini arzuluyoruz” dedi. Ayrıca Yıldız, “Bu konuda yapıcı şekilde görüşmeye hazırız ancak kapsayıcı ve kalıcı bir yaklaşımın Kıbrıs Türklerinin ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin meşru haklarını da göz önünde bulundurması gerektiğini anlıyoruz” ifadesini ekledi.
‘DİPLOMASİ FARKLILIKLARI ANLAŞMAZLIKLARA DÖNÜŞTÜRMEDEN ELE ALMALIDIR’
Türkiye’nin çok taraflı deniz güvenliğine olan bağlılığını Bulgaristan ve Romanya ile bölgesel düzeyde, Somali ve Lübnan’da küresel ölçekte yaptığı çalışmalarla gösterdiğini belirten Yıldız, “Donanmalarımız BM yetkisi altında etkili işbirliği sergilemiştir. Bu nedenle diplomasi farklılıkları anlaşmazlıklara dönüştürmeden ele almalıdır” diye ifade etti.
Yıldız ayrıca şunları söyledi: “Çözülmemiş sınırlandırma meselelerini düşmanlık olarak göstermek deniz güvenliğine katkıda bulunmaz. Coğrafya yeniden yazılamaz ama uluslararası hukuk da bir harita ya da slogana indirgenemez. Türkiye eşitlik, karşılıklı saygı ve iyi komşuluk ilkeleri doğrultusunda anlamlı müzakerelere hazırdır.” Gelişen teknolojilerin denizcilik alanındaki farkındalığı artırabileceğini anlatan Yıldız, arama kurtarma hizmetleri ile seyir güvenliğinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Bunun yanı sıra siber saldırılar ile iletişim sistemlerine müdahale gibi durumların istenmeyen tırmanmalara yol açabileceğine dikkat çeken Yıldız, teknolojinin gelişim sürecinin BM Şartı’na uygun olmasının önemine değindi.
BALTA: ‘COĞRAFYA ASLA DEĞİŞTİRİLEMEZ’
Yunanistan’ın BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Aglaia Balta ise Türk-Libya mutabakat zaptının hem coğrafyaya hem de uluslararası hukuka aykırı olduğunu ileri sürdü. Balta, mutabakatın Libya Temsilciler Meclisi tarafından onaylanmış olmasının onun “geçersizlik” niteliğini değiştirmeyeceğini savundu.
“Coğrafya asla değiştirilemez. Bu sadece bir slogan değil”, diyen Balta ayrıca iki devlet arasındaki hiçbir anlaşmanın üçüncü bir devletin egemenlik haklarına zarar veremeyeceğini ekledi.
Skai’nin haberine göre Balta ayrıca uluslararası hukukun tek taraflı iddialara hizmet etmek için seçici uygulanamayacağını belirtirken, Yunanistan’ın İtalya ve Mısır ile yaptığı deniz sınırlandırma anlaşmalarına da atıfta bulundu. Türkiye’nin Güvenlik Konseyi’nde konunun ele alınmasına yönelik itirazına yanıt veren Balta ise deniz güvenliğinin temelinin deniz hukukuna saygıda yattığını vurguladı.
MİÇOTAKİS: MUTABAKAT GEÇERSİZDİR
Bütün gün süren BM Güvenlik Konseyi’nin sabah oturumunda Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ise 2019 yılında Libya ile Türkiye arasında imzalanan deniz yetki alanlarının belirlenmesine dair mutabakat muhtırasının geçersizlikte olduğunu savunmuş ve bu anlaşmanın uluslararası deniz hukuku ilkelerine aykırı olduğunu belirtmiştir.
